تابلو برق UPS چیست؟ کاربرد، اجزا، قیمت و سفارش ساخت

تابلو برق UPS یکی از بخش‌های سیستم توزیع برق بدون وقفه است که وظیفه دارد برق خروجی دستگاه UPS را به مدارها و مصرف‌کننده‌های موردنظر منتقل کند و حفاظت و مدیریت این مدارها را بر عهده بگیرد. ساختار این تابلو با توجه به ظرفیت UPS، نوع بارهای متصل و شرایط بهره‌برداری تعیین می‌شود.

در مجموعه‌هایی مانند مراکز داده، اتاق سرور، مراکز درمانی و واحدهای صنعتی، قطع برق حتی برای مدت کوتاه می‌تواند باعث توقف فعالیت تجهیزات یا از دست رفتن اطلاعات شود. دستگاه UPS برای تأمین برق پشتیبان در زمان قطع یا اختلال منبع اصلی به کار می‌رود؛ اما برای توزیع اصولی برق خروجی آن، حفاظت مدارها و مدیریت مسیرهای تغذیه، به تابلو برق متناسب با سیستم نیاز است.

در ادامه با وظایف تابلو برق UPS، انواع ساختار، تجهیزات مورد استفاده، نکات طراحی و عوامل مؤثر بر قیمت آن آشنا می‌شوید.

تابلو برق UPS چه وظیفه‌ای در سیستم برق دارد؟

UPS دستگاهی برای تأمین برق بدون وقفه است و تابلو برق UPS، برق خروجی آن را در سیستم توزیع مدیریت می‌کند. این تابلو با توجه به طراحی پروژه می‌تواند وظایف مختلفی داشته باشد:

• توزیع برق: انتقال برق خروجی UPS به مدارها و مصرف‌کننده‌های مشخص.

• حفاظت مدارها: استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب برای محدود کردن آثار اضافه‌بار و اتصال کوتاه در مدارهای خروجی.

• تفکیک بارها: جدا کردن مدارهای حیاتی از مدارهای غیرضروری، در صورت پیش‌بینی این قابلیت در طراحی.

• مدیریت مسیر تغذیه: فراهم کردن مسیر جایگزین یا بای‌پس در تابلوهایی که به این امکان نیاز دارند.

• نمایش و پایش وضعیت: ارائه اطلاعاتی مانند ولتاژ، جریان و وضعیت کلیدها با استفاده از تجهیزات اندازه‌گیری و نمایش.

بنابراین، تابلو UPS صرفاً محفظه‌ای برای نصب کلیدها نیست؛ بلکه بخشی از ساختار توزیع و حفاظت برق پشتیبان محسوب می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با ساختار کلی سیستم‌های تأمین برق پشتیبان و جایگاه UPS در آن‌ها، می‌توانید مطلب آشنایی جامع با سیستم‌های برق اضطراری و جایگزین برای تابلو برق صنعتی را مطالعه کنید.

انواع تابلو برق UPS

ساختار تابلو برق UPS بر اساس نحوه اتصال دستگاه، نوع مصرف‌کننده‌ها و نیازهای بهره‌برداری تعیین می‌شود. چند ساختار رایج عبارت‌اند از:

تابلو توزیع خروجی UPS

در این مدل، برق خروجی UPS به چند مدار مجزا تقسیم می‌شود. هر مدار می‌تواند کلید حفاظتی متناسب با جریان و مشخصات مصرف‌کننده داشته باشد.

این نوع تابلو برای مجموعه‌هایی مناسب است که چند دستگاه یا بخش مختلف از برق پشتیبان استفاده می‌کنند و لازم است مدارهای خروجی به‌صورت مستقل توزیع و حفاظت شوند.

تابلو UPS دارای بای‌پس

در برخی سیستم‌ها لازم است هنگام تعمیر، سرویس یا خارج کردن UPS از مدار، امکان تأمین برق بارها از مسیر جایگزین وجود داشته باشد. در این شرایط می‌توان از مدار بای‌پس استفاده کرد.

بسته به طراحی سیستم، بای‌پس ممکن است دستی یا اتوماتیک باشد. انتخاب نوع آن به ساختار UPS، شرایط بهره‌برداری و الزامات پروژه بستگی دارد. وجود بای‌پس در همه تابلوهای UPS ضروری نیست و باید در مرحله طراحی مشخص شود.

تابلو UPS با تفکیک مدارهای حیاتی و غیرحیاتی

در بعضی پروژه‌ها همه مصرف‌کننده‌ها به برق پشتیبان نیاز ندارند. در این حالت می‌توان مدارهای ضروری را از مدارهای غیرضروری جدا کرد تا ظرفیت UPS برای بارهای اولویت‌دار در نظر گرفته شود.

این تفکیک باید بر اساس توان UPS، جریان مصرف‌کننده‌ها و اولویت تجهیزات انجام شود؛ زیرا اتصال بار بیش از ظرفیت مجاز می‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند.

تابلو UPS مجهز به تجهیزات پایش و نمایش

در صورت نیاز پروژه، تابلو می‌تواند به تجهیزات اندازه‌گیری و نمایش پارامترهایی مانند ولتاژ، جریان و وضعیت مدارها مجهز شود. نوع و تعداد این تجهیزات به سطح نظارت موردنیاز بستگی دارد.

اجزای اصلی تابلو برق UPS

تجهیزات داخل تابلو با توجه به نقشه، جریان نامی، تعداد خروجی‌ها و امکانات موردنیاز انتخاب می‌شوند. اجزای رایج این تابلو عبارت‌اند از:

کلیدهای حفاظتی

کلیدهای مینیاتوری (MCB) یا کلیدهای اتوماتیک کمپکت (MCCB) برای حفاظت مدارها در برابر اضافه‌جریان و اتصال کوتاه به کار می‌روند. انتخاب نوع و ظرفیت کلید باید با توجه به جریان مدار، سطح اتصال کوتاه قابل انتظار و هماهنگی حفاظتی با سایر تجهیزات انجام شود.

انتخاب نامناسب کلید حفاظتی می‌تواند باعث عملکرد ناخواسته یا حفاظت ناکافی مدار شود. برای آشنایی بیشتر با معیارهای انتخاب این تجهیزات، مطلب راهنمای جامع انتخاب و نصب فیوز در تابلوهای برق صنعتی را مطالعه کنید.

کلیدها و تجهیزات بای‌پس

در تابلوهایی که مسیر بای‌پس دارند، از کلیدها و تجهیزات مناسب برای مدیریت مسیر تغذیه استفاده می‌شود. طراحی این بخش باید وضعیت‌های مجاز کلیدزنی و جلوگیری از اتصال ناخواسته مسیرها را در نظر بگیرد.

شینه‌ها و اتصالات

شینه‌ها وظیفه انتقال جریان بین بخش‌های مختلف تابلو را دارند. جنس، سطح مقطع و نحوه نصب آن‌ها باید متناسب با جریان نامی، شرایط حرارتی و الزامات طراحی انتخاب شود.

تجهیزات اندازه‌گیری و نمایش

ولت‌متر، آمپرمتر، مولتی‌متر تابلویی و چراغ‌های سیگنال از جمله تجهیزاتی هستند که ممکن است برای نمایش وضعیت و پارامترهای برق به کار بروند. نصب آن‌ها به نیاز بهره‌بردار و سطح پایش موردنظر بستگی دارد.

بدنه و تجهیزات جانبی

بدنه تابلو باید از نظر ابعاد، جنس، درجه حفاظت و شرایط نصب با محل بهره‌برداری تناسب داشته باشد. ترمینال‌ها، داکت سیم‌کشی، ریل‌ها و تجهیزات اتصال زمین نیز بر اساس نقشه و ساختار تابلو انتخاب می‌شوند.

تابلو برق UPS در چه مکان‌هایی استفاده می‌شود؟

هر مجموعه‌ای که برای تجهیزات حساس خود از UPS استفاده می‌کند، ممکن است به تابلو توزیع و حفاظت متناسب با آن نیاز داشته باشد. مهم‌ترین کاربردها عبارت‌اند از:

• مراکز داده و اتاق سرور: توزیع برق پشتیبان برای سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی و شبکه.

• بیمارستان‌ها و مراکز درمانی: تأمین مسیر توزیع برق UPS برای تجهیزات و مدارهای تعیین‌شده در طراحی تأسیسات.

• واحدهای صنعتی: پشتیبانی از تجهیزات کنترلی، سیستم‌های مانیتورینگ و بخش‌هایی از خطوط تولید که به برق بدون وقفه نیاز دارند.

• بانک‌ها و مراکز مالی: توزیع برق پشتیبان برای سامانه‌های پردازش اطلاعات و تجهیزات ارتباطی.

• مراکز مخابراتی و فناوری اطلاعات: حفاظت و توزیع برق برای تجهیزات ارتباطی و زیرساخت‌های شبکه.

• سیستم‌های امنیتی و نظارتی: تأمین برق پشتیبان دوربین‌ها، تجهیزات کنترل دسترسی و بخش‌های مشخصی از سامانه‌های امنیتی.

در مراکز داده، به دلیل حساسیت تجهیزات و اهمیت تداوم تغذیه، طراحی تابلو و هماهنگی آن با UPS اهمیت ویژه‌ای دارد. برای آشنایی با ساختار تابلوهای مورد استفاده در این مجموعه‌ها، مطلب تابلو برق مخصوص مراکز داده (Data Center) | طراحی و تولید توسط بنیان تابلو نیز قابل مطالعه است.

نکات مهم در طراحی و انتخاب تابلو برق UPS

طراحی تابلو UPS باید با مشخصات دستگاه UPS و شبکه برق مجموعه هماهنگ باشد. پیش از ساخت، بهتر است موارد زیر بررسی شوند:

1. ظرفیت و مشخصات UPS: توان نامی، ولتاژ ورودی و خروجی، تعداد فازها و جریان قابل تأمین باید مشخص باشد.

2. نوع و تعداد مصرف‌کننده‌ها: توان و جریان هر بار، حساسیت تجهیزات و اولویت آن‌ها در طراحی مؤثر است.

3. تعداد مدارهای خروجی: تعداد انشعاب‌ها و ظرفیت هر مدار باید با نیاز مصرف‌کننده‌ها مطابقت داشته باشد.

4. نیاز به بای‌پس: باید مشخص شود آیا امکان تغذیه بارها از مسیر جایگزین هنگام سرویس UPS موردنیاز است یا خیر.

5. تجهیزات حفاظتی: کلیدها و سایر تجهیزات حفاظتی باید متناسب با جریان مدار و شرایط اتصال کوتاه انتخاب شوند.

6. شرایط محل نصب: فضای در دسترس، دمای محیط، تهویه و درجه حفاظت موردنیاز در انتخاب بدنه و چیدمان تجهیزات اهمیت دارند.

7. هماهنگی با سازنده UPS: معماری تابلو، به‌ویژه در بخش بای‌پس و مسیرهای انتقال تغذیه، باید با دستورالعمل‌ها و محدودیت‌های دستگاه UPS هماهنگ باشد.

بی‌توجهی به این موارد ممکن است باعث انتخاب نامناسب تجهیزات، دشواری تعمیر و نگهداری یا اختلال در عملکرد سیستم شود.

قیمت تابلو برق UPS به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت تابلو برق UPS عدد ثابتی ندارد؛ زیرا تجهیزات و ساختار موردنیاز در پروژه‌های مختلف یکسان نیست. مهم‌ترین عوامل مؤثر بر هزینه عبارت‌اند از:

• ظرفیت و جریان نامی تابلو

• تعداد مدارهای ورودی و خروجی

• تعداد و نوع کلیدهای حفاظتی

• دستی یا اتوماتیک بودن سیستم بای‌پس

• نیاز به تفکیک بارهای حیاتی و غیرحیاتی

• نوع تجهیزات اندازه‌گیری، نمایش و پایش

• ابعاد، جنس بدنه و درجه حفاظت

• پیچیدگی نقشه، سیم‌کشی و مونتاژ

• نیازهای خاص پروژه و شرایط نصب

به همین دلیل، برای برآورد دقیق هزینه باید مشخصات UPS، فهرست مصرف‌کننده‌ها و امکانات موردنیاز بررسی شوند. انتخاب تجهیزات صرفاً بر اساس قیمت اولیه نیز همیشه تصمیم مناسبی نیست؛ تناسب تجهیزات با شرایط کاری و قابلیت تعمیر و نگهداری آن‌ها اهمیت دارد.

طراحی و ساخت تابلو برق UPS در بنیان تابلو

طراحی تابلو برق UPS به مشخصات دستگاه، نوع مصرف‌کننده‌ها و شرایط استفاده از سیستم بستگی دارد. به همین دلیل، پیش از ساخت باید ظرفیت UPS، تعداد مدارهای خروجی، تجهیزات حفاظتی و امکاناتی مانند بای‌پس مشخص شوند.

در بنیان تابلو، طراحی و ساخت تابلوهای UPS بر اساس نیاز هر پروژه انجام می‌شود. پس از بررسی اطلاعات فنی و شرایط بهره‌برداری، تجهیزات و ساختار مناسب تابلو انتخاب شده و فرایند تولید در کارگاه مجهز مجموعه انجام می‌گیرد. در این فرایند از فناوری‌های روز در طراحی و تولید استفاده می‌شود.

اگر کارفرما برای اجرای تابلو به خدمات نصب نیاز داشته باشد و نیروی فنی موردنیاز را در اختیار نداشته باشد، امکان هماهنگی برای نصب در محل پروژه نیز وجود دارد؛ البته این خدمت باید پیش از اجرا مورد توافق قرار گرفته و در قرارداد درج شود.

تابلوهای تولیدی بنیان تابلو دارای ۲۴ ماه ضمانت هستند و پشتیبانی ۲۴ ساعته نیز ارائه می‌شود. خدمات تعمیر و نگهداری پس از تحویل، در صورت توافق و درج در قرارداد قابل ارائه است.

نگهداری و بررسی دوره‌ای تابلو UPS

پس از نصب و راه‌اندازی، بررسی دوره‌ای تابلو و اتصالات آن به شناسایی زودهنگام برخی مشکلات کمک می‌کند. برنامه نگهداری باید با توجه به شرایط کارکرد، دستورالعمل سازندگان تجهیزات و اهمیت بارهای متصل تنظیم شود.

برخی مواردی که در بازدیدهای دوره‌ای بررسی می‌شوند عبارت‌اند از:

• وضعیت ظاهری تابلو و تجهیزات

• سلامت اتصالات و بررسی نشانه‌های داغ‌شدگی

• وضعیت عملکرد کلیدهای حفاظتی

• بررسی چراغ‌های سیگنال و تجهیزات نمایش

• کنترل وضعیت تهویه و شرایط محیطی

• بررسی عملکرد مسیر بای‌پس، در صورت وجود

• ثبت و پیگیری خطاها یا تغییرات غیرعادی در عملکرد سیستم

در تابلوهایی که به سامانه پایش مجهز هستند، می‌توان وضعیت برخی پارامترها و هشدارها را نیز بررسی کرد.

ثبت درخواست طراحی و ساخت تابلو برق UPS

برای سفارش تابلو برق UPS، مشخصات پروژه و نیازهای فنی خود را از طریق پنل ثبت سفارش بنیان تابلو ارسال کنید. پس از ثبت اطلاعات، کارشناسان مجموعه درخواست را بررسی می‌کنند و برای تکمیل مشخصات، هماهنگی‌های لازم و ارائه پیشنهاد فنی و برآورد هزینه با شما تماس خواهند گرفت.

هرچه اطلاعات مربوط به UPS، مصرف‌کننده‌ها و امکانات موردنیاز دقیق‌تر باشد، امکان بررسی و ارائه پیشنهاد متناسب با پروژه بهتر فراهم می‌شود.