تابلو برق توزیع اصلی و فرعی از بخش‌های مهم سیستم توزیع برق در پروژه‌های صنعتی، ساختمانی، تجاری و تأسیساتی هستند. این تابلوها وظیفه دریافت و توزیع انرژی الکتریکی میان مدارها، تابلوهای پایین‌دست، تجهیزات و بخش‌های مختلف پروژه را بر عهده دارند. تابلو توزیع اصلی معمولاً در سطح اصلی توزیع قرار می‌گیرد و تابلو توزیع فرعی در سطوح پایین‌تر، برق را میان مصرف‌کننده‌ها یا بخش‌های مشخص توزیع می‌کند.
طراحی و ساخت تابلوهای توزیع به انتخاب چند تجهیز محدود نمی‌شود. ظرفیت جریان، مشخصات ورودی و خروجی‌ها، نوع بارها، تجهیزات حفاظتی، ساختار شینه‌بندی، جانمایی تجهیزات و شرایط محل نصب باید متناسب با جایگاه تابلو و نیازهای واقعی پروژه بررسی شوند. استاندارد IEC 61439-1 نیز الزامات عمومی مرتبط با مجموعه‌های تابلو و کنترل فشار ضعیف، از جمله شرایط بهره‌برداری، الزامات ساخت، مشخصات فنی و الزامات راستی‌آزمایی را مطرح می‌کند.
به همین دلیل، تابلوهای توزیع اصلی و فرعی باید متناسب با ساختار سیستم توزیع برق و مشخصات واقعی پروژه طراحی و ساخته شوند تا هر تابلو وظیفه خود را در شبکه به شکل مناسب انجام دهد.

تابلو برق توزیع اصلی و فرعی چیست؟

تابلوهای توزیع اصلی و فرعی هر دو برای توزیع انرژی الکتریکی در یک پروژه مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما جایگاه آن‌ها در ساختار توزیع متفاوت است.
تابلو برق توزیع اصلی، انرژی الکتریکی را از منبع ورودی دریافت کرده و آن را میان چندین مدار، تابلو یا بخش مختلف پروژه توزیع می‌کند. در ادامه این ساختار، تابلوهای توزیع فرعی می‌توانند برق را از یک تابلو بالادست دریافت کرده و میان مصرف‌کننده‌ها یا مدارهای یک بخش مشخص توزیع کنند.
تعداد ورودی و خروجی‌ها، ظرفیت جریان، نوع تجهیزات و نحوه آرایش داخلی هر دو نوع تابلو بر اساس مشخصات پروژه تعیین می‌شود و ساختار ثابتی برای تمام پروژه‌ها ندارند.

اجزای اصلی تابلوهای توزیع

تجهیزات مورد استفاده در تابلوهای توزیع اصلی و فرعی با توجه به ظرفیت، جایگاه تابلو در سیستم و نیاز پروژه انتخاب می‌شوند. با این حال، برخی اجزا در بسیاری از این تابلوها نقش اصلی دارند.

کلیدهای ورودی و خروجی و تجهیزات حفاظتی

کلیدهای ورودی و خروجی برای قطع و وصل مدارها و حفاظت از بخش‌های مختلف سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرند. بسته به مشخصات پروژه، جریان نامی و ساختار شبکه، ممکن است از کلیدهایی مانند ACB یا MCCB در تابلوهای توزیع استفاده شود.
انتخاب کلیدها و تجهیزات حفاظتی باید بر اساس مشخصات واقعی شبکه و الزامات پروژه انجام شود و هماهنگی میان تجهیزات حفاظتی نیز در طراحی مورد توجه قرار گیرد.
برای آشنایی بیشتر با تجهیزات مورد استفاده در تابلوها، می‌توانید مقاله تجهیزات تابلو برق صنعتی را مطالعه کنید.

شینه‌های اصلی و توزیع

شینه‌ها مسیر اصلی انتقال و توزیع جریان در داخل تابلو هستند. ابعاد، آرایش و نحوه اتصال شینه‌ها باید متناسب با جریان موردنیاز و ساختار هر تابلو تعیین شود.
در تابلوهای توزیع اصلی و فرعی، شینه‌بندی باید با جانمایی تجهیزات، مسیرهای اتصال و فضای داخلی تابلو هماهنگ باشد تا ساختار نهایی برای بهره‌برداری و دسترسی‌های موردنیاز مناسب باشد.

تجهیزات اندازه‌گیری

بسته به نیاز پروژه، تجهیزات اندازه‌گیری نیز می‌توانند در تابلوهای توزیع اصلی یا فرعی مورد استفاده قرار گیرند. این تجهیزات برای نمایش یا پایش پارامترهای الکتریکی موردنیاز سیستم به کار می‌روند.
نوع و تعداد تجهیزات اندازه‌گیری به نیاز بهره‌برداری و طراحی الکتریکی پروژه بستگی دارد.

تجهیزات کنترلی و حفاظتی تکمیلی

در کنار تجهیزات اصلی، ممکن است تجهیزات دیگری برای کنترل، نمایش وضعیت یا حفاظت مدارها در نظر گرفته شوند. انتخاب و محل نصب این تجهیزات باید بر اساس نقشه‌ها و الزامات پروژه انجام شود.

کاربرد تابلوهای توزیع اصلی و فرعی

تابلوهای توزیع اصلی و فرعی در پروژه‌هایی استفاده می‌شوند که نیاز به دریافت و توزیع انرژی الکتریکی میان چندین مدار یا بخش وجود دارد. تفاوت جایگاه هر تابلو در سیستم توزیع باعث می‌شود کاربرد و ساختار آن نیز بر اساس موقعیتش در پروژه تعیین شود.

پروژه‌های صنعتی و کارخانه‌ها

در پروژه‌های صنعتی، تابلو توزیع اصلی می‌تواند انرژی الکتریکی ورودی را دریافت کرده و میان تابلوهای پایین‌دست، خطوط تولید و سایر بخش‌های مجموعه توزیع کند. تابلوهای توزیع فرعی نیز می‌توانند برای توزیع برق در بخش‌های مشخص یا تغذیه گروهی از مصرف‌کننده‌ها مورد استفاده قرار گیرند.
تعداد خروجی‌ها، جریان موردنیاز و نوع بار در هر پروژه متفاوت است؛ بنابراین ساختار تابلوهای توزیع باید بر اساس اطلاعات همان پروژه تعیین شود.

ساختمان‌ها و مجتمع‌های تجاری

در ساختمان‌های بزرگ، مجتمع‌های تجاری و پروژه‌های اداری، تابلوهای توزیع اصلی و فرعی برای تقسیم و توزیع برق میان بخش‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در این پروژه‌ها، ظرفیت بارها، تعداد مدارها و نحوه تقسیم‌بندی سیستم توزیع در طراحی تابلو اهمیت دارد.

پروژه‌های تأسیساتی و زیرساختی

در پروژه‌های تأسیساتی و زیرساختی نیز تابلوهای توزیع اصلی و فرعی می‌توانند بخشی از سیستم توزیع برق باشند و برای تغذیه تابلوها، تجهیزات و بخش‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

تفاوت تابلو برق توزیع اصلی و فرعی

تفاوت اصلی تابلوهای توزیع اصلی و فرعی در جایگاه آن‌ها در ساختار توزیع برق است.
تابلو توزیع اصلی در سطح اصلی سیستم قرار می‌گیرد و انرژی را از منبع ورودی دریافت کرده و میان مدارها یا تابلوهای پایین‌دست توزیع می‌کند. تابلو توزیع فرعی در سطح پایین‌تر قرار دارد و معمولاً برق را از یک تابلو بالادست دریافت و میان مصرف‌کننده‌های یک بخش مشخص توزیع می‌کند.
بنابراین، تفاوت این دو تابلو فقط به اندازه یا تعداد تجهیزات مربوط نیست؛ بلکه جایگاه آن‌ها در شبکه و وظیفه‌ای که در سیستم توزیع بر عهده دارند نیز اهمیت دارد.

نکات مهم در طراحی و ساخت تابلوهای توزیع

تعیین ظرفیت و جریان نامی

یکی از نخستین مراحل طراحی تابلوهای توزیع، مشخص کردن مشخصات الکتریکی موردنیاز است. جریان موردنیاز، تعداد مدارهای ورودی و خروجی، نوع بارها و شرایط بهره‌برداری از جمله اطلاعاتی هستند که در تعیین ساختار تابلو مورد توجه قرار می‌گیرند.
این اطلاعات با توجه به جایگاه تابلو در سیستم توزیع، چه اصلی و چه فرعی، بررسی می‌شوند. بنابراین پیش از انتخاب تجهیزات و تعیین ابعاد تابلو باید اطلاعات فنی پروژه مشخص باشد.
برای آشنایی بیشتر با فرآیند طراحی، می‌توانید مقاله نکات طراحی تابلو برق را مطالعه کنید.

انتخاب تجهیزات متناسب با پروژه

تجهیزات مورد استفاده در تابلو باید بر اساس مشخصات شبکه، جایگاه تابلو و نیاز پروژه انتخاب شوند. کلیدهای ورودی و خروجی، تجهیزات حفاظتی، تجهیزات اندازه‌گیری و سایر اجزای تابلو باید با مشخصات سیستم و یکدیگر هماهنگ باشند.
در نتیجه، انتخاب تجهیزات تابلو صرفاً بر اساس نام محصول انجام نمی‌شود و مشخصات فنی پروژه نیز باید در نظر گرفته شود.

جانمایی تجهیزات و شینه‌بندی

جانمایی تجهیزات یکی از بخش‌های مهم طراحی داخلی تابلو است. محل قرارگیری کلیدها، شینه‌ها، تجهیزات اندازه‌گیری و سایر اجزا باید با ابعاد تابلو، مسیر کابل‌ها و الزامات اجرایی هماهنگ باشد.
در این زمینه، مقاله استاندارد چیدمان داخلی تجهیزات می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره اهمیت آرایش داخلی تابلو ارائه دهد.

شماره‌گذاری و نظم داخلی

شماره‌گذاری صحیح سیم‌ها و تجهیزات، شناسایی مدارها و اجزای مختلف تابلو را ساده‌تر می‌کند و در زمان بررسی، تعمیر و نگهداری نیز کاربرد دارد.
در تابلوهایی با تعداد زیاد مدار، رعایت نظم در سیم‌کشی و شماره‌گذاری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

توجه به شرایط محل نصب

شرایط محیطی محل نصب نیز باید در طراحی تابلوهای توزیع اصلی و فرعی در نظر گرفته شود. عواملی مانند دمای محیط، رطوبت، گردوغبار و فضای موجود برای نصب می‌توانند بر انتخاب ساختار تابلو و تجهیزات تأثیر داشته باشند.
بنابراین، مشخصات نهایی هر تابلو باید با شرایط واقعی محل نصب و الزامات پروژه هماهنگ باشد.

طراحی و ساخت تابلوهای توزیع اصلی و فرعی در بنیان تابلو

طراحی و ساخت تابلوهای توزیع اصلی و فرعی از بررسی نیازهای پروژه آغاز می‌شود. اطلاعات مربوط به بارها، جریان‌ها، تعداد ورودی و خروجی‌ها، نوع تجهیزات، جایگاه تابلو در سیستم توزیع و شرایط محل نصب، مبنای طراحی ساختار تابلو قرار می‌گیرند.
پس از مشخص شدن مشخصات فنی، تجهیزات متناسب با پروژه انتخاب و جانمایی داخلی تابلو انجام می‌شود. سپس ساخت بدنه، شینه‌بندی، مونتاژ تجهیزات و سیم‌کشی بر اساس طراحی انجام خواهد شد.
در این فرآیند، نظم داخلی و دسترسی مناسب به تجهیزات نیز اهمیت دارد؛ زیرا تابلو علاوه بر عملکرد الکتریکی، باید برای بهره‌برداری و انجام عملیات موردنیاز در طول دوره استفاده نیز ساختار مناسبی داشته باشد.
برای آشنایی بیشتر با فرآیند ساخت تابلو، مقاله مراحل ساخت تابلو برق را مطالعه کنید.

قیمت تابلوهای توزیع اصلی و فرعی

قیمت تابلو برق توزیع یک عدد ثابت برای تمام پروژه‌ها نیست. ظرفیت تابلو، تعداد و نوع کلیدها، تجهیزات حفاظتی و اندازه‌گیری، ابعاد بدنه، ساختار شینه‌بندی و سایر مشخصات فنی پروژه می‌توانند بر هزینه نهایی تأثیر بگذارند.
در تابلوهای توزیع اصلی و فرعی، این عوامل با توجه به جایگاه تابلو، تعداد مدارها و نیازهای بخش موردنظر بررسی می‌شوند.
به همین دلیل، قیمت دقیق تابلو پس از بررسی مشخصات پروژه و تجهیزات موردنیاز تعیین می‌شود.
برای استعلام قیمت، اطلاعاتی مانند جریان یا توان موردنیاز، تعداد ورودی و خروجی‌ها، نوع تجهیزات موردنظر و در صورت وجود نقشه تک‌خطی پروژه می‌تواند به بررسی دقیق‌تر کمک کند.

مشاوره و استعلام قیمت تابلو برق توزیع

اگر برای پروژه خود به تابلو برق توزیع اصلی یا فرعی نیاز دارید، مشخصات فنی پروژه و اطلاعات مربوط به بارها، ورودی‌ها و خروجی‌ها را در اختیار بنیان تابلو قرار دهید تا ساختار تابلو و تجهیزات موردنیاز متناسب با نیاز پروژه بررسی شود.
برای استعلام قیمت و بررسی نیاز پروژه نیز می‌توانید اطلاعات فنی و نقشه‌های موجود را ارسال کنید تا بررسی اولیه بر اساس مشخصات پروژه انجام شود.